Arbeidsmarktkrapte vraagt om andere keuzes: ‘Twee derde van de vraag is praktisch geschoold werk, maar twee derde van de uitstroom is hbo-plus’

De krapte op de arbeidsmarkt lijkt voorlopig niet te verdwijnen. Werkgevers zoeken naar technici, zorgmedewerkers, IT-specialisten en bouwvakkers, terwijl de vergrijzing verder toeneemt. Volgens André Secrest, algemeen directeur van ManpowerGroup, ligt de oplossing niet alleen in het aantrekken van meer mensen. De echte uitdaging is dat Nederland de verkeerde verhouding tussen praktisch en theoretisch opgeleiden creëert. Dat zegt hij in de podcast BNR at Work.

Dat tekort is vooral zichtbaar in technische beroepen. Sommige specialismen zijn inmiddels extreem moeilijk te vervullen. “Als we meer specifiek naar de profielen kijken, dan is het luchtvaarttechniek. Dat is by far het lastigste om aan te komen.”

De vraag naar personeel komt bovendien uit meerdere richtingen tegelijk. De zorg, woningbouw, energietransitie en defensie hebben allemaal extra mensen nodig. Volgens Secrest heeft het daarom weinig zin om één sector prioriteit te geven boven een andere.

“Als je kijkt in het hier en nu, dan kun je geen keuze maken. Er zijn een heleboel beroepen en activiteiten die uitgevoerd moeten worden en daar zijn gewoon mensen voor. Het is én zorg en we moeten bouwen.”

• Lees ook: Internationale studenten: oplossing voor Nederlandse arbeidsmarktkrapte? – HRMorgen.nl

Productiever door technologie en AI

Een deel van de oplossing ziet hij in technologie. Kunstmatige intelligentie kan volgens hem helpen om werknemers productiever te maken en schaarse arbeidskrachten beter in te zetten.

“AI moet de mens gaan supporten om productiever te worden. Bedrijven moeten heel kritisch kijken naar wat zij moeten leveren om te zorgen dat we het arbeidspotentieel dat we in het land hebben optimaler kunnen benutten.”

Toch lost technologie niet alles op. Volgens Secrest zit het grootste probleem aan de kant van het onderwijs. Daar ontstaat een steeds grotere mismatch tussen de opleidingen die jongeren volgen en de banen waar werkgevers om vragen. “Ik heb laatst de curve laten zien van het aantal opgeleiden dat hbo-plus is versus mbo en praktisch geschoold werk. Daarin zie je dat twee derde van de studentenuitstroom hbo-plus is, terwijl maar een derde praktisch geschoold is.” 

Dat staat volgens hem haaks op de werkelijkheid van de arbeidsmarkt.

• Lees ook: Personeelstekorten houden aan: werkgevers zetten in op scholing en retentie – HRMorgen.nl

Andere waardering van praktisch onderwijs

“Zestig tot zeventig procent van onze maatschappij draait op mbo-banen. Twee derde van de vraag is daadwerkelijk tot en met mbo geschoold, praktisch onderwijs. Maar twee derde van de uitstroom is hbo-plus. Daar gaat dus iets structureel verkeerd.”

De gevolgen merkt vrijwel iedereen, stelt hij. Tekorten aan vakmensen zorgen ervoor dat werkzaamheden blijven liggen en wachttijden oplopen. “Plan eens een afspraak om je autobanden te laten wisselen. Dan ben je over een maand pas aan de beurt. Er zijn gewoon heel veel zaken die blijven liggen omdat er te weinig handenarbeid is.”

Volgens Secrest begint de oplossing bij een andere waardering van praktisch onderwijs. Te vaak worden jongeren volgens hem gestimuleerd om zo hoog mogelijk door te leren, terwijl hun talenten misschien ergens anders liggen. “Daar waar wij onze kinderen allemaal naar een vwo-advies proberen te krijgen, zit er toch een beetje een nare smaak aan vmbo. Is dat terecht? Dat is niet terecht.”

Hij benadrukt dat een loopbaan via vmbo en mbo net zo succesvol kan zijn als een academische route. “Met vmbo en vervolgens een mbo-baan kun je ook een prachtige carrière hebben. Kun je hartstikke goede dingen doen.”

• Lees ook: Een bakker die meterkasten repareert: hoe het Arbeidsmatchplatform het personeelstekort in de techniek te lijf gaat

Verbinding maken tussen overheid, onderwijsinstellingen en werkgevers

Daarvoor is niet alleen een mentaliteitsverandering nodig bij ouders en scholen, maar ook betere samenwerking tussen overheid, onderwijsinstellingen en werkgevers. Die samenwerking moet volgens Secrest vooral regionaal worden georganiseerd. “Er is niet één economie die Nederland heet. Daar moet je lokaal de verbinding maken tussen overheid, onderwijsinstellingen en werkgevers.”

De arbeidskrapte is daarmee volgens hem meer dan een tijdelijk tekort aan personeel. Het is een structureel vraagstuk over welke vaardigheden Nederland nodig heeft en hoe jongeren daarop worden voorbereid. Zolang die aansluiting ontbreekt, zullen de tekorten in vitale sectoren blijven bestaan. En juist daarom, stelt Secrest, verdient praktisch vakmanschap een veel prominentere plek in het onderwijs én in de samenleving.