AI in het sollicitatiegesprek, wie profiteert hier eigenlijk van?

“Nog nooit heeft iemand nee gezegd”, zegt de directeur van een recruitmentbureau in dit artikel in het FD. Hij neemt sollicitatiegesprekken op met een AI-app. Die maakt een samenvatting, een analyse, en schiet alles automatisch het systeem in. Handig, want notuleren is tijdrovend. Recruiters en HR-professionals hekelen dat deel al jaren.

Maar ik bleef hangen bij die ene zin. Nog nooit heeft iemand nee gezegd. En ik vroeg me af: durven ze dat eigenlijk wel?

Want dit gaat niet over innovatie. Dit gaat over gemak en snelheid. Het gemak van de HR-professional, de vacaturehouder, de recruiter of de M&O-afdeling die dit beleid uitzet. En als je het mij vraagt mag dat nooit, echt nooit zwaarder wegen dan het gevoel van de mensen die bij jou willen werken. De candidate journey begint bij jou. Dat maakt dit jouw verantwoordelijkheid.

Toestemming geven onder druk is geen toestemming

Te veel mensen in het HR-vak vergeten dat solliciteren voor de andere kant retespannend is. De sollicitant legt als het ware zijn hoofd op het hakblok:  ben ik goed genoeg? En dat zonder een vertrouwensband of zelfs een vorm van een relatie, laat staan dat er sprake is van een gelijkwaardige relatie. De kandidaat wil iets van jou en weet dat jij degene bent die beoordeelt. Dat is de realiteit van deze fase. En dan, aan het begin van dat gesprek, vraag jij: “Vind je het goed als we dit opnemen?”

Wat het brein van de kandidaat op dat moment doet? Het vraagt zich niet af wat zijn rechten zijn, hoor. In plaats daarvan slaat twijfel toe over zijn kansen als hij nee zegt.

• Lees ook: AI schrijft jouw vacaturetekst. En precies dáár gaat het mis. – HRMorgen.nl

Het brein kiest automatisch voor risicoreductie. Zeker onder sociale druk, zeker als er iets op het spel staat. Die ‘ja’ is geen vrije keuze. Het is een gecalculeerde ‘ja’, ingegeven door angst om buiten de boot te vallen. Toestemming geven terwijl je het diep van binnen eigenlijk niet wil, is geen toestemming. Het is overleven.

Als HR-professional weet je hoe belangrijk psychologische veiligheid is op de werkvloer. Maar die veiligheid begint al vóór dag 1.

Opgenomen en geanalyseerd. Spreek je dan nog vrijuit?

Stel dat de kandidaat toch ja zegt. Dan weet deze dat alles wat gezegd wordt, wordt opgenomen, teruggeluisterd en geanalyseerd door een algoritme. Denk je dat mensen zich dan nog laten gaan?

Ik denk van niet. Wat er gebeurt is zelfcensuur; mensen filteren. Bewust of onbewust wordt gekozen voor veilige woorden, sociaal wenselijke antwoorden en nette formuleringen. En ze vermijden kwetsbaarheid. Durft iemand nog eerlijk te vertellen over die tegenvallende samenwerking bij de vorige werkgever, als dat straks terug te lezen is in een AI-rapport? Reken er maar op dat het gesprek veiliger wordt. Maar niet beter.

En dat is precies mijn punt. Want wat wil jij als hr-professional of vacaturehouder? Je wil echte verhalen. Je wil zien wie iemand is, hoe die denkt, hoe die reageert. Gepolijste antwoorden vertellen je niets. Die krijg je nu ook al genoeg. Door opname en analyse toe te voegen, jaag je de echtheid weg die je juist zoekt.

Aanstekelijk werkgeverschap begint bij het eerste gesprek

Veel HR-professionals en recruiters vinden het administratieve deel van hun werk vervelend. Dat is al jaren bekend. Verslagen schrijven, notities uitwerken, alles vastleggen. Het kost tijd en het gebeurt daardoor vaak slecht of helemaal niet. AI lost dat voor je op. En dat snap ik echt wel.

• Lees ook: De waarde van gelukkige sollicitanten – HRMorgen.nl 

Maar het is niet de vraag of het handig is. De vraag is wat het doet met de kwaliteit van het gesprek, wat bepalend is voor de toekomst van jou én de kandidaat. En natuurlijk is er de vraag: wat doet het met het gevoel van de sollicitant? Want een sollicitatiegesprek waarbij ze zich bekeken en geanalyseerd voelden, laat een spoor na.

Want uiteindelijk gaat het niet om gemak of tijdswinst. Wel om de juiste persoon op de juiste plek, die zich van begin af aan veilig en gezien voelt. Dus voor je die opnameknop indrukt: welk signaal stuur je eigenlijk?