Leiderschap en HR

Verwachtingen van leiders anno nu

Traditionele opvattingen over leiderschap, die vooral draaien om controle en voorspelbaarheid, voldoen niet meer. In complexe en onzekere omgevingen gaat het minder om kennis of hiërarchische sturing, en meer om kwaliteiten als samenwerking, reflectie en het vermogen om met onzekerheid om te gaan.

Nicolien Snoeker (expert organisatieverandering) omschreef de eisen aan leiders in een continu veranderend werkveld:

• onder druk kunnen handelen zonder de verbinding te verliezen;
• actief relaties bouwen en domeinen overstijgend laten samenwerken;
• zich lerend opstellen, ook vanuit een formele machtspositie;
• psychologische veiligheid creëren binnen teams.

Het gaat allang niet meer om het hebben van alle of de slimste antwoorden. Waar het dan wel om gaat? De juiste vragen stellen en ruimte bieden voor dialoog, twijfel en collectieve intelligentie.

“Goed leiderschap vraagt om reflectie, het soms niet weten, fouten durven maken, nieuwe dingen uitproberen, consistentie én de wil om dingen echt anders aan te pakken”, aldus expert Kirsten de Roo. Ze geeft vijf praktische tips om niet alleen te ‘praten over’ maar daadwerkelijk te gaan doen:

1. Begin bij jezelf. Tip: Kies één kernwaarde (bijvoorbeeld: eerlijkheid, verantwoordelijkheid of betrokkenheid) en focus daar de komende maand bewust op in je eigen gedrag.
2. Kleine stappen, grote impact. Tip: Maak elke dag tijd voor één actie die bijdraagt aan beter werkgeverschap. Bijvoorbeeld: vraag één medewerker hoe het écht gaat of geef een welgemeend compliment.
3. Feedback: Praat vooral met elkaar. Tip: Introduceer een vast moment, bijvoorbeeld aan het einde van de week of wanneer een project is afgerond, waarin iedereen een punt van verbetering en een compliment kan delen met elkaar.
4. Maak fouten en leer ervan. Tip: Introduceer een “fout van de week”-moment. Bespreek samen een fout die is gemaakt, wat je ervan hebt geleerd, en hoe je het in de toekomst anders gaat aanpakken. En bespreek dan niet alleen de fouten van je medewerkers, maar ook die van jezelf.
5. Wees geduldig: verandering kost tijd. Tip: Vier kleine successen. Als je merkt dat een verandering werkt, hoe klein ook, benoem het en wees trots. Dit motiveert jou en je team om door te gaan.

Vijf principes voor wendbaar leiderschap

Nieuwe tijden vragen om nieuwe uitgangspunten. Zo blijkt ook uit onderzoek van Harvard uit 2024. Vijf principes die richting geven aan modern leiderschap zijn:

1. Accepteer dat controle beperkt is en focus op richting geven in plaats van grip houden.
2. Geef richting, geen blauwdruk. Creëer duidelijkheid zonder starheid.
3. Stuur op willen, niet op moeten. Verbind mensen aan betekenis in plaats van verplichtingen.
4. Varieer in stijl. Wissel en test welke leiderschapsstijl het best werkt in elke situatie.
5. Organiseer dialoog en tegenspraak. Creëer ruimtes waar onzekerheden en morele keuzes besproken kunnen worden.

De rol van HR: leidend in leiderschapsontwikkeling

Voor HR ligt hier een ontwerpopgave. Hoe kun je wendbaar leiderschap ontwikkelen en zo een toekomstbestendige organisatie waarborgen?

Wat HR de organisatie en leiders biedt, moet aansluiten bij de werkpraktijk en de dilemma’s die leiders en teams ervaren. Dat betekent concreet:

• leiderschapsprogramma’s ontwerpen rond praktijkcases en dilemma’s;
• leeromgevingen creëren waarin fouten maken veilig is;
• intervisie, reflectie en feedbackculturen stimuleren;
• ook informeel leiderschap herkennen en benutten.

Voor impactvol leiderschap zal HR zich moeten herpositioneren als strategisch en faciliterend partner die de agenda voor organisatieontwikkeling en leiderschap mede vormgeeft. Programma’s die leiderschap in de context van de organisatie ontwikkelen, versterken het vermogen om wendbaar, verbindend en toekomstgericht te opereren. Voor HR-professionals ligt hier vervolgens de verantwoordelijkheid om deze leiderschapstransities te regisseren en ondersteunen.

Meer weten over leiderschap en HR?

Het Ontwikkelhuis is er voor leiders én HR-professionals. Zij zijn de sleutelfiguren bij transities, de strategische businesspartners die hun potentieel kunnen inzetten om mensen in beweging te krijgen. Én, wanneer leiders en HR hun krachten weten te bundelen, ontstaat er een krachtige motor voor groei en verandering.

Nieuwsgierig wat het Ontwikkelhuis voor jouw bedrijf kan betekenen? Neem een kijkje op de website Ontwikkelhuis.nl.