HR en het toelatingsstelsel flexkrachten: ‘Als inlener ben je verantwoordelijk voor de hele keten’

De Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta) wordt vaak gezien als een zaak voor uitzendbureaus. Maar de wet legt ook een stevige verantwoordelijkheid bij de organisaties die personeel inlenen. Kees van Nieuwamerongen, directeur van de Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt (NAU), sprak tijdens de HRMorgen webinarweek over wat dit betekent voor HR-professionals, inkopers en leidinggevenden. 

Een uitlener die niet is toegelaten mag niet uitlenen, en een inlener – de organisatie via een bureau externen bij de eigen organisatie laat werken – mag dan ook geen gebruik maken van zijn diensten. Zijn boodschap: begin nu met inventariseren.

Geen ruimte meer om je te verschuilen

De kern voor inleners is ketenverantwoordelijkheid. Je hebt misschien contact met uitzendbureau X, maar dat betekent niet dat de medewerker die bij jou werkt daar ook in dienst is. Er kan een hele keten van doorleners achter zitten. “Als inlener ben je gewoon verantwoordelijk voor de hele keten”, zegt Van Nieuwamerongen. Staat er ergens in die keten een partij die niet is toegelaten, de eerste of de laatste, dan ben je als inlener in overtreding.

Volgens hem is dat precies de bedoeling van de wet. Waar organisaties vroeger konden zeggen dat ze niet wisten waar het personeel vandaan kwam, kan dat straks niet meer. Ook de verantwoordelijkheid afschuiven op de hoofduitlener is geen optie. “Je bent gewoon verantwoordelijk voor mensen die bij jou werken.” En, voegt hij toe: “Ik denk dat dat ook bij een fatsoenlijke bedrijfsvoering hoort.”

Het gevaar van de vertrouwde IT-leverancier

Het grootste risico zit volgens Van Nieuwamerongen niet bij het uitzendbureau, maar bij de leverancier die je al jaren als dienstverlener ziet. Denk aan het IT-bedrijf waarvan de mensen al tien jaar bij je over de vloer komen. “Dat soort constructies zijn volgens mij het meest gevaarlijk.” Je denkt dat er niets aan de hand is, maar in werkelijkheid is het terbeschikkingstelling van arbeid.

De toets is volgens de NAU in theorie eenvoudig. Werkt de medewerker tijdelijk bij jouw organisatie, ontvangt de leverancier daar een vergoeding voor, en werkt de medewerker onder jouw leiding en toezicht? Dan is er mogelijk sprake van uitlenen, en moet die leverancier zich melden. Veel IT-bedrijven, consultants en zakelijke dienstverleners denken dat hun mensen onder hun eigen leiding werken. “In de praktijk is dat niet zo.”

• Lees ook: Ook de timmerman en het accountantsbedrijf kunnen onder uitzendwet Wtta vallen, alleen weten zij dat nog niet

Ook voor de dga die zichzelf via een bv verhuurt, geldt de toelatingsplicht. Dat maakt de inhuurpraktijk extra complex: de Wtta en de regels rond zzp’ers en schijnzelfstandigheid raken elkaar. “Daarom is het ook gewoon zo verdraaid ingewikkeld”, erkent Van Nieuwamerongen.

Een vraag uit het publiek over het afnemen van een graafmachine met grondwerker, betaald per uur, illustreert dat grijze gebied. Van Nieuwamerongen gaf daar bewust geen oordeel over. Of iets onder de wet valt, bepaalt uiteindelijk de Arbeidsinspectie, niet de NAU. Bovendien kan één ontbrekend detail het antwoord veranderen. Zijn advies bij twijfel: schakel juridisch advies in en gebruik de beslisboom op toelatinguitleenmarkt.nl.

Gelijkwaardige beloning is ook jouw zaak

Een tweede verantwoordelijkheid ligt bij de arbeidsvoorwaarden. Uitleners moeten ingeleende medewerkers een beloning bieden die gelijkwaardig is aan die van je eigen personeel, en dat is een zware eis in het nieuwe normenkader. Een uitlener die in tien sectoren actief is, heeft met tien cao’s te maken en is afhankelijk van de kennis bij de inlener. Uitleners en inleners moeten volgens Van Nieuwamerongen “heel intensief met elkaar overleggen” om dat goed in beeld te krijgen.

Hij weet dat veel inleners dat gesprek lastig vinden, en uitleners ook. Toch is het onvermijdelijk: de NAU vraagt inleners expliciet hun uitleners te informeren over de arbeidsvoorwaarden die bij hun organisatie horen.

Een vinkje is geen eeuwigheidswaarde

Vanaf 1 juli 2027 gaat het openbare register open. Daarin staat per uitlener of die is toegelaten, een ontheffing heeft of onder de overgangsregeling valt. Tot die tijd is er niets om in te zien, simpelweg omdat nog niet bekend is wie zich aanmeldt. Vanaf 1 januari 2028 handhaaft de Arbeidsinspectie, en mogen inleners alleen nog inlenen via een uitlener in het register, tenzij een wettelijke uitzondering geldt.

Eén keer controleren is niet genoeg. Na een half jaar of een jaar volgt een nieuw inspectierapport, en de status van een uitlener kan veranderen. Van Nieuwamerongen benadrukt dat een vinkje in het register geen “eeuwigheidswaarde” heeft. Inleners kunnen zich bij de NAU abonneren op wijzigingen en krijgen dan een pushmelding. 

Leg ook vast welke stappen je hebt gezet. Komt de Arbeidsinspectie langs en is er toch iets misgegaan, dan kun je laten zien dat je te goeder trouw hebt gehandeld.

Wat je vandaag al kunt doen

De NAU zet de verplichtingen voor inleners op een rij:

• Breng in kaart van welke uitleners je werknemers inleent, en controleer of zij onder de toelatingsplicht vallen.
• Let extra op bij doorlenen en controleer de hele keten.
• Informeer je uitleners over de arbeidsvoorwaarden die bij jouw organisatie horen.
• Pas contracten en processen aan, en leg vast hoe je de toelatingsstatus controleert.
• Controleer vanaf 1 juli 2027 het openbare register, en blijf dat gedurende de hele samenwerking doen.

Het belangrijkste moment ligt echter nu al. Uitleners moeten zich tussen 1 november en 31 december 2026 melden voor de overgangsregeling; wie dat mist, kan in 2027 niet zomaar doorgaan. Van Nieuwamerongen raadt inleners aan hun leveranciers daar actief op aan te spreken. Bel ze rond 1 november en vraag of ze zich al hebben aangemeld. En meldt een leverancier zich niet, vraag dan door waarom niet. “Durf je nou echt je hand in het vuur te steken voor die uitlener?”

Route naar 2028

• 1 november tot 31 december 2026: uitleners melden zich voor de overgangsregeling.
• 1 januari 2027: de Wtta treedt in werking.
• 1 mei tot 30 juni 2027: uitleners vragen toelating aan.
• Vanaf 1 juli 2027: openbaar register open; inleners kunnen de status van uitleners controleren.
• Vanaf 1 januari 2028: handhaving door de Arbeidsinspectie; inlenen alleen nog via uitleners in het register.

Meer informatie voor inleners is te vinden op de website van de NAU. Daar staat onder meer een checklist ‘Wat moet u doen als inlener’ 

Ook is er de Communicatietoolkit Wtta met artikelen, veelgestelde vragen en campagnemiddelen. Met deze materialen kun je jouw achterban informeren over de veranderingen die eraan komen, de stappen die zij moeten zetten en wanneer ze dat moeten doen. De toolkit is hier te downloaden.

Het volledige webinar is terug te kijken op het YouTube-kanaal van HRMorgen: