Voorspellingen: de invloed van AI en data op de arbeidsmarkt en HR in 2026

The X shaped economy

In Amerika hebben ze het alweer over de K shaped recovery: het gaat zowel omhoog als omlaag, afhankelijk waar je zit. Ik voorzie in 2026 een X shaped economie, het gaat gewoon alle kanten op en er is geen pijl op te trekken. AI heeft veel invloed op ontslagen, het aannemen van mensen, maar elke organisatie gaat er anders mee om. Iedereen zal een ander beeld hebben van wat er gebeurt en al die beelden zijn zowel correct als incorrect. We zitten in een liminale tijd waarin alles tegelijk gebeurt en als we eerlijk zijn niemand een idee heeft waar het echt heen gaat. 

hh

Data bepaalt het tempo van de arbeidsmarkt

In 2026 zal data de spil vormen van een wendbare en toekomstbestendige arbeidsmarkt. AI‑modellen voorspellen schaarste, signaleren talentkansen en helpen organisaties anticiperen op veranderende wetgeving en marktdynamiek. Data wordt strategisch kapitaal: niet alleen voor planning, maar om proactief relaties met talent op te bouwen en werkervaring te verbeteren. Wie data effectief inzet, transformeert de workforce van reactief naar voorspellend, creëert grip op de toekomst en een arbeidsmarkt die sneller, slimmer én mensgerichter reageert.

hh

De AI Race

Vooral kleinere HR-afdelingen willen ook aan de slag met AI, maar in hoeverre zijn ze er klaar voor en gaat het iets opleveren? Eerst het handboek updaten en dan een AI-toepassing maken of draai je het om? Maak een plan waar je heen wil, verdeel de stappen realistisch over het jaar zodat je aan het einde van het jaar inderdaad een stap voorwaarts hebt gezet en meegaat in de ontwikkelingen die bij jou passen.

hh

hh

5 voorspellingen voor 2026

1. Beroepen veranderen snel door AI. AI maakt serieus impact op vooral white collar banen. Beroepen veranderen het snelst in legal, finance, HR en support.

   

2. LLO specialist wordt belangrijker. Als de wereld van werk zo snel verandert, zal de LLO specialist verder opkomen in het HR-vak.
3. Productiviteitsverlies door mantelzorg. Iedereen heeft het over de verhoging van productiviteit, maar ik denk dat we juist productiviteit gaan verliezen doordat mensen verplicht moeten mantelzorgen de komende jaren. En dat komt dan weer doordat de zorg het niet meer aankan.
4. Meer creativiteit door minder geld. Het sentiment op de markt is niet optimaal. Investeringen in employer brand en arbeidsmarktcommunicatie worden teruggedraaid. We gaan weer meer creativiteit zien.
5. Het cv verdwijnt. Deze blijf ik net zo lang voorspellen, totdat het ook echt gelukt is. We stoppen met het vragen naar cv’s. Een cv is voor mij een opsomming van dingen die ik nooit meer wil doen.

hh

Aanhoudende personeelstekorten in cruciale sectoren

In veel regio’s groeit het aantal banen de komende jaren beperkt. Toch blijven er veel vacatures ontstaan, onder andere doordat personeel met pensioen gaat. Cruciale sectoren die maatschappelijk en economisch van groot belang zijn, kampen met aanhoudende personeelstekorten. Denk aan zorg, onderwijs, kinderopvang en veiligheid (waaronder Defensie), maar ook aan techniek, ICT en bouw & installatie. Mede door de aanhoudende krapte zoeken bedrijven naar andere oplossingen om de productie en dienstverlening te laten groeien, zoals de inzet van AI en andere technologieën.

hh

Meer veerkracht op de arbeidsmarkt

Het wordt een uitdagend jaar. AWVN schetst in de Arbeidsvoorwaardenota 2026 een zorgwekkend economisch beeld, met bedrijfssluitingen, verplaatsing van activiteiten naar het buitenland en meer reorganisaties. Deze ontwikkelingen zetten de arbeidsmarkt onder druk en vragen om actie.

Tegelijkertijd spelen structurele veranderingen een grote rol. De aanhoudende arbeidsmarktkrapte blijft bedrijven raken en technologische, maatschappelijke en demografische ontwikkelingen volgen elkaar snel op. HR moet daarom niet alleen reageren op actuele problemen, maar ook richting geven aan de toekomst van werk.

Dat vraagt om andere keuzes aan de cao-tafel. In 2026 moet het gesprek minder over loon gaan en meer over maatwerkafspraken die de veerkracht van bedrijven en werknemers versterken. Investeringen in scholing en arbeidsproductiviteit staan daarbij centraal. Omdat deze keuzes iedereen raken, helpt het om meer werkenden te betrekken bij het cao-overleg. Dit vergroot het draagvlak en stimuleert vernieuwing.

Om vooruit te komen, moeten we uitdagingen benutten als kansen. De vergrijzing biedt toegang tot waardevolle kennis en ervaring die ook na de pensioengerechtigde leeftijd ingezet kan worden. Ook AI maakt productiever en betekenisvoller werk mogelijk. Met slimme technologie kan HR skills-gedreven werken en talent direct aan werk koppelen, wat overstappen tussen functies en sectoren eenvoudiger maakt en de arbeidsmarkt in beweging houdt.

Steeds meer organisaties schaffen HR af

Nog maar twintig procent van de medewerkers voelt zich verbonden met de eigen organisatie. Structurele hiërarchie, te veel regels, controledrang en eindeloos vergaderen ondermijnen onze intrinsieke motivatie. Veel medewerkers twijfelen of hun werk nog echt ertoe doet. Vooruitstrevende organisaties hebben de psychologische bouwstenen van de sociale mens herontdekt. Kleine teams, betekenisvol werk, ongemak durven verdragen, fysiek samenwerken, zelf conflicten oplossen, gezonde vrijheid, collectief en narratief leren. Ingrediënten die passen bij onze natuur – ons psychologisch DNA – staan opnieuw centraal. De HP-professional van morgen is geen businesspartner meer, maar mensgericht data-duider, werkarchitect, raadgever en kompasdrager. Het zijn de pijlers van de Human Purpose en de organisatie van morgen. 

Werk weer menselijk maken is geen hype. Het is een correctie. In 2026 zal deze beweging zichtbaar meer ruimte krijgen.

Lees ook deel 2 van deze serie en de voorspellingen op onze andere platforms:

• Voorspellingen voor HR in 2026: skills en menselijkheid
• HR Tech in 2026: zeven experts delen hun verwachtingen
• Professioneel inhuren en zzp: 8 voorspellingen voor 2026
• Wetgeving en de toekomst van werk: 10 voorspellingen voor 2026
• Voorspellingen 2026: 10 experts delen hun verwachtingen voor de flexbranche