Ramadan en de werkvloer: hoe ondersteun je werknemers die vasten?

Er zijn in Nederland bijna 1 miljoen moslims. Het merendeel doet mee aan de Ramadan, maar kinderen bijvoorbeeld niet. En moslims hoeven tijdens ziekte, reizen, menstruatie of zwangerschap niet te vasten. Zij kunnen ervoor kiezen om de vastenperiode later in te halen.

Het begin en einde van de vastenmaand hangt voor de meeste moslims af van de stand van de maan. In 2026 is de Ramadan op dinsdag 17 februari na zonsondergang van start gegaan. De vastenperiode duurt tot en met donderdagavond 19 maart.

Tijdens de vastenperiode drinken en eten moslims niet vanaf de dageraad tot zonsondergang. Tussen deze uren zijn roken en seks ook niet toegestaan. De Ramadan is een periode van bezinning. Liefdadigheid, vrijgevigheid en saamhorigheid zijn extra belangrijk. Na zonsondergang komen moslims vaak met familie samen om het vasten te verbreken met een maaltijd: de iftar.

Ramadan en werk: wat kun je doen als werkgever?

Het werk gaat tijdens de Ramadan door. Maar het zou kunnen dat werknemers minder fit zijn omdat zij vasten, of omdat het dag- en nachtritme anders is dan normaal. Wat kun je doen als werkgever? Een paar tips op een rij.

• Laat leidinggevenden extra aandacht besteden aan medewerkers die vasten en in de gaten houden of het goed gaat met de medewerker. Houd daarnaast rekening met zware werkzaamheden die veel inspanning vragen.
• Bekijk of aanpassingen in het rooster mogelijk en wenselijk zijn. Misschien vinden de vastende medewerkers het bijvoorbeeld prettig om meer nachtdiensten te werken. Of spreek af dat zij de lunchpauze mogen overslaan en in plaats daarvan eerder beginnen of stoppen.
• Geef andere medewerkers voorlichting over de Ramadan, zodat er (meer) onderling begrip is tussen collega’s. En vraag hen om respect te tonen voor de vastende collega.

Afsluiting Ramadan met Eid Al Fitr (Suikerfeest)

De vastenmaand wordt afgesloten met Eid Al Fitr. In Nederland wordt de benaming ‘Suikerfeest’ nog vaak voor deze dag gebruikt. Volgens veel moslims dekt die naam de lading niet. Moslimorganisaties pleiten er daarom voor om in Nederland ook de benaming Eid Al Fitr te hanteren. Dit betekent het feest van het verbreken van het vasten. Dit is vaak een groot familiefeest. Men gaat bij elkaar op bezoek en geeft elkaar cadeautjes of geld. En er wordt flink uitgepakt met allerlei zoete lekkernijen. Wat kunt u als werkgever doen om werknemers deze feestdag te laten vieren?

Cao-afspraken over uitruilen feestdagen

Bedrijven maken steeds vaker afspraken met werknemers over het uitruilen van feestdagen, bijvoorbeeld voor Eid al-Fitr. Dit is geen officiële feestdag in Nederland, maar werknemers kunnen ervoor kiezen deze dag te ruilen voor bijvoorbeeld een christelijke feestdag. Volgens AWVN gebeurt dit in Nederland inmiddels bij ongeveer honderd bedrijven.

Verschillende werkgevers geven hun werknemers de mogelijkheid om verlof voor traditionele Nederlandse feestdagen uit te ruilen voor een verlofdag die vanwege hun geloof of culturele achtergrond belangrijk is. Bijvoorbeeld Hemelvaartsdag, Tweede Pinksterdag, of Goede Vrijdag (als dat een betaalde feestdag is in uw cao of arbeidsvoorwaardenregeling) kan worden uitgeruild voor Eid Al Fitr. Of werknemers krijgen één diversiteitsdag die ze naar eigen keuze mogen inzetten. Dit past in de bredere trend om feestdagen meer aan te laten sluiten bij individuele behoeften van werknemers.

Rankingstool voor arbeidsvoorwaarden Preference

Vinden medewerkers het ruilen van verlofdagen belangrijk? Preference is de digitale onderzoekstool van AWVN om snel inzicht te verkrijgen in wat medewerkers belangrijk vinden en waarderen. Je kunt Preference voor ieder onderzoek onder medewerkers inzetten.