Personeelstekorten en hoog verzuim zetten gemeentelijke dienstverlening onder druk

Het verzuim bij Nederlandse gemeenten is gestegen naar 7,1 procent, het hoogste niveau in ruim 20 jaar tijd. Dat blijkt uit de nieuwste Personeelsmonitor Gemeenten van A&O fonds Gemeenten, een jaarlijkse HR-benchmark waaraan ongeveer 80 procent van alle gemeenten deelnam.

Werkdruk loopt op, privé weegt zwaarder

De stijging zit vooral in langdurig verzuim, dat toenam van 5,2 naar 5,6 procent. 

Werkdruk en -stress zijn de op één na belangrijkste oorzaak van langdurig verzuim, na fysieke omstandigheden. Privéomstandigheden spelen een steeds grotere rol bij langdurig verzuim. 55% van de gemeenten noemt dit nu als één van de drie belangrijkste oorzaken; dat is een stijging van 8 procentpunt. 

Gemeenten reageren met meer aandacht voor preventie: 72 procent nam maatregelen om de werkdruk te verlagen en 63 procent heeft een beleidsplan vitaliteit.

• Lees ook: Hormonale klachten en verzuim: cijfers en richtlijnen voor HR-beleid

Personeelstekorten knellen

73 procent van de gemeenten had het afgelopen jaar te maken met personeelstekorten. Dat raakt direct aan maatschappelijke opgaven: vooral in ruimtelijke ordening, wonen en ICT zijn vacatures moeilijk te vervullen, precies de domeinen die cruciaal zijn voor woningbouw en de energietransitie.

Gemeenten wachten niet af. Ze organiseren het werk anders, zetten in op vaardigheden in plaats van diploma’s en begeleiden nieuwe medewerkers intensiever. Maar liefst 100 procent van de gemeenten richt zich actief op het behouden en ontwikkelen van eigen personeel.

Gemeenten lopen voorop in vrouwelijk leiderschap

Met 48 procent vrouwelijke leidinggevenden doet de gemeentelijke sector het opvallend goed vergeleken met het landelijk gemiddelde van 30 procent.

Jongeren vertrekken snel

Gemeenten slagen er beter in om jongeren te werven: 45 procent van de instroom is jonger dan 35 jaar. Tegelijkertijd is ook een kwart van de vertrekkende medewerkers jonger dan 35 jaar. Onvoldoende doorgroeiperspectief is de voornaamste reden. Verder is opvallend dat 46 procent van alle vertrekkers korter dan drie jaar in dienst is.

• Lees ook: Personeelstekorten houden aan: werkgevers zetten in op scholing en retentie

Bijna 208.000 mensen werken bij gemeenten, maar de sector groeit minder hard: 3,6 procent in 2025, tegen 4,6 procent in 2024 en 5,6 procent in 2023. De focus verschuift van uitbreiden naar bewust kiezen. 37 procent van de gemeenten verwacht volgend jaar een stabiele bezetting.

Over de Personeelsmonitor Gemeenten

De Personeelsmonitor Gemeenten is de jaarlijkse HR-benchmark van A&O fonds Gemeenten. Aan de nieuwste editie, over het jaar 2025, namen ruim 80 procent van alle Nederlandse gemeenten deel. De volledige monitor en het online dashboard zijn beschikbaar via personeelsmonitorgemeenten.incijfers.nl en aeno.nl/personeelsmonitor.