Skills: de sleutel tot een wendbare arbeidsmarkt

Terwijl sectoren als zorg, onderwijs, techniek en bouw al jaren kampen met personeelstekorten, ontstaan elders overschotten, mede door de impact van AI. Functies veranderen sneller dan ooit, traditionele functieprofielen sluiten niet meer aan en het wordt lastiger om de juiste match te vinden. Te vaak wordt gekeken naar diploma’s en functietitels, maar wat mensen daadwerkelijk kunnen, is misschien nog wel belangrijker.

Tegelijkertijd verandert AI de aard van werk: vooral bureautaken verdwijnen, terwijl mensgericht werk aan waarde wint. In deze dynamiek groeit de noodzaak om skills centraal te stellen.

Omscholen kost niet veel tijd — het kost vooral het zicht op wat iemand al meebrengt.

Bureaubanen verdwijnen, mensenbanen krijgen prioriteit

AI neemt routinetaken over, maar versterkt juist het belang van menselijke kwaliteiten: empathie, vakmanschap, samenwerking en creativiteit. Organisaties zetten daarom steeds vaker in op skills-based hiring en skills-based development. Het gaat niet alleen om cv’s of diploma’s, maar ook om de vaardigheden die iemand kan inzetten en verder ontwikkelen.

Sectoren met de grootste tekorten — zorg, onderwijs, techniek en bouw — draaien om menselijk werk dat niet geautomatiseerd kan worden. Dit vraagt om een andere aanpak van loopbaanontwikkeling en HR-strategie.

Hoe geavanceerder technologie wordt, hoe waardevoller menselijk werk wordt.

Skills als startpunt: benut wat er al is

Veel werkenden hebben een breed palet aan vaardigheden, opgebouwd in eerdere functies, projecten of informeel leren. Toch blijft dit vaak onzichtbaar.

Een skillsgerichte benadering start met drie stappen:

1. Breng in kaart wat iemand al kan
2. Valideer welke skills op welk niveau aanwezig zijn
3. Vul aan wat nodig is voor een nieuwe rol of diploma

Hierdoor wordt leren sneller, relevanter en efficiënter. Bovendien ontstaat inzicht in overstapmogelijkheden tussen sectoren en functies.

Skills als basis voor praktische omscholing

Skills maken niet alleen zichtbaar wat iemand kan, maar ook welke nieuwe rollen of sectoren realistisch zijn. Drie elementen bepalen het succes van praktische omscholing:

1. Skills: wat iemand beheerst en kan toepassen in de praktijk.
2. Interesse: welke rollen aansluiten bij iemands persoonlijke motivatie en drijfveren.
3. Cultuur: waar iemand past qua organisatiecultuur en samenwerking.

Wanneer deze factoren samenkomen, ontstaat een duurzame omscholingsroute. 

• Lees ook: Stagnerende productiviteit? Leren op de werkvloer kan een deel van de oplossing zijn

Als je dieper kijkt naar wat iemand al meebrengt, blijkt dat er veel meer aansluiting is. Vaak heeft iemand al 70–80% van de benodigde vaardigheden. De resterende – vaak wel kritische – 20–30% kan via korte, gerichte modules aangevuld worden. Dit geeft veel meer instroom- en doorstroommogelijkheden. 

Werkplekleren: sneller, effectiever, direct toepasbaar

De praktijk is vaak de beste leerschool. Dat maakt dat leren in de praktijk, door de integratie in het eigen werk, veel waarde biedt.  Door opdrachten, projecten en praktijkervaring te koppelen aan voor het werk relevante leerdoelen, worden vaardigheden sneller ontwikkeld en direct toepasbaar.

• Wat iemand al kan, wordt benut en erkend.
• Wat nog ontbreekt, wordt gericht aangeleerd via korte modules.
• Leren wordt efficiënt en relevant, zonder langdurige afwezigheid van werk.

Werkplekleren verhoogt zo motivatie, vergroot efficiency en verkort de doorlooptijd van omscholing.

Leren op het werk

Opleiden moet anders. Werkenden willen zich ontwikkelen, maar vinden in het traditionele onderwijs vaak geen aansluiting. Werkgevers zoeken resultaat zonder uitval. In de whitepaper ‘Leren waar het gebeurt: OphetWerk®’ laat NCOI zien hoe de studiemethode OphetWerk® deze kloof overbrugt. 

Download hier de gratis whitepaper

Getrapt leren: een metrokaart naar nieuwe rollen en diploma’s

Modulaire leerpaden werken in feite als een metrokaart:

• Start bij het ‘station’ van huidige skills.
• Kies een route naar een nieuwe rol of functie.
• Verzamel onderweg credentials: afgeronde modules, praktijkervaring, gevalideerde skills.
• Alles wordt vastgelegd in een skillspaspoort, dat meegroeit als een digitaal spaarboekje.

Elke stap brengt iemand dichter bij een nieuwe functie én een erkend diploma, dat onafhankelijk, betrouwbaar en door werkgevers erkend is.

Een goed leerpad laat niet zien hoe ver je nog moet, maar hoe dichtbij je al bent.

• Lees ook: Derde conferentie Integraal Skillspaspoort: matchen op basis van skills werkt 

Validering: de brug tussen skills en diploma

Skills tellen pas als ze betrouwbaar zijn vastgesteld. Validering biedt die zekerheid en zorgt voor:

• Onafhankelijke, objectieve toetsing van vaardigheden
• Vergelijkbaarheid tussen kandidaten
• Vertrouwen bij werkgevers
• Een snellere route naar een erkend diploma

Het diploma fungeert hierbij als een stabiele standaard: het biedt zekerheid voor werkgevers, bewijs van vakmanschap voor werknemers en is in een aantal sectoren zelfs formeel wettelijk vereist. Met een getrapte leerroute blijkt vaak dat medewerkers dichter bij een diploma staan dan ze zelf denken.

Van 20% actief in leren en ontwikkelen naar een lerende beroepsbevolking

Uit onderzoek blijkt dat slechts 20% van de werkenden actief bezig is met leven lang ontwikkelen (LLO). Voor hoger opgeleiden ligt dit percentage hoger, voor MBO-opgeleiden lager. Dat betekent dat 80% van de beroepsbevolking niet structureel werkt aan het ontwikkelen van nieuwe kennis en vaardigheden, en daardoor minder wendbaar is in veranderend werk. 

AI zal de mismatch tussen tekorten en overschotten verder versterken. Daarom is het belangrijk dat LLO een cruciale rol krijgt om de arbeidsmarkt structureel te ondersteunen. 

• Lees ook: Topambtenaar legt vinger op zere plek arbeidsmarkt: werknemers leren te weinig

Het onbenutte potentieel van deze 80% is groot: veel kwaliteiten blijven verborgen, terwijl ze nodig zijn om uitdagingen op de arbeidsmarkt op te vangen en de Nederlandse welvaart op peil te houden. 

Een skillsgerichte benadering zorgt ervoor dat deze ervaring en kennis zichtbaar, gevalideerd en inzetbaar wordt. Daardoor wordt LLO effectiever en kunnen werknemers sneller doorgroeien naar nieuwe rollen. Dat gebeurt door:

• Informeel leren mee te nemen in leerpaden
• Persoonlijk opgedane ervaring buiten werk te zien als leerervaring
• Direct toepasbaar leren te koppelen aan werk
• Korte modulaire routes te bieden met alleen wat nodig is
• Zichtbare erkenning en validering van behaalde vaardigheden

Dit biedt werknemers perspectief, trots en voldoening. Voor werkgevers levert het betrouwbare informatie voor instroom, doorstroom en behoud. Voor sectoren met tekorten is het essentieel.

Skills: bouwen aan een wendbare en duurzame arbeidsmarkt

Skills vormen het fundament van een arbeidsmarkt die wendbaar én toekomstbestendig moet zijn. Alleen wanneer ze valideerbaar zijn, gekoppeld aan werkplekervaring en aan een erkende standaard, creëren ze echte impact.

De verbinding werkt zo:

• Skills laten zien wat iemand kan
• Interesse bepaalt motivatie en werkplezier
• Werkplekleren versnelt ontwikkeling en benut ervaring
• Validering bouwt vertrouwen bij werknemer en werkgever
• Een erkend diploma vormt de stabiele, onafhankelijke standaard

AI verandert banen, maar menselijk werk blijft cruciaal. Door skills, motivatie en cultuurfit te combineren in praktische leerpaden, ontstaat een arbeidsmarkt die flexibel is en nieuwe kansen praktisch mogelijk maakt. Zo maken we van skills niet alleen een manier om te ontwikkelen, maar de sleutel tot een arbeidsmarkt die mismatches kan oplossen en Nederland wendbaar houdt.

Alles weten over skills en de arbeidsmarkt? Lees ons HRMorgen-dossier