Regeldruk voor werkgevers verminderen: AWVN komt met 11 concrete aanbevelingen

Een middelgrote werkgever met 250 medewerkers is jaarlijks ruim 1,1 miljoen euro kwijt aan het voldoen aan wettelijke werkgeversverplichtingen. Dat blijkt uit onderzoek van Sira Consulting in opdracht van werkgeversvereniging AWVN. 

Van de 67 in kaart gebrachte verplichtingen is slechts een derde goed werkbaar; blijkt ook uit het onderzoek. De rest kost organisaties en HR-afdelingen onevenredig veel tijd, geld en hoofdpijn. Voor elf van die verplichtingen deed Sira concrete voorstellen om de regeldruk te verlagen.

Waar zit de meeste regeldruk voor werkgevers?

Van de onderzochte verplichtingen vooor werkgevers, beoordeelden de deelnemers aan het onderzoek 33% als goed werkbaar, 52% als redelijk werkbaar en 15% als slecht of niet werkbaar. Opvallend: werkgevers twijfelen zelden aan het doel van de regels; het probleem zit vrijwel altijd in de uitvoering. Werkgevers klagen over onduidelijke criteria, versnipperde procedures per gemeente of instantie, en regelgeving die voortdurend verandert. 

Dat maakt de volgende aanbevelingen extra relevant, omdat ze niet raken aan de achterliggende doelen, maar aan de praktische uitvoerbaarheid.

Kernfeiten van het rapport

• 67 werkgeversverplichtingen in kaart gebracht, verdeeld over 7 categorieën (de grootste: arbo/verzuim/re-integratie met 22 verplichtingen, en administratie/belasting/financiën met 16).
• Kosten: ruim €1,1 miljoen per jaar voor een eenvoudige werkgever — 80% extern (inhuurexperts, transitievergoedingen ed), 20% intern.
• Werkbaarheid : slechts 33% van de verplichtingen is goed werkbaar, 52% redelijk, 15% slecht of niet werkbaar. Het probleem zit meestal altijd in de uitvoering , niet in het doel van de regel.
• Grootste kostenpost met afstand: loondoorbetaling bij ziekte (€705.400/jaar) — maar dit is bewust buiten de reductievoorstellen gehouden; in plaats daarvan wordt gekeken naar de re-integratieverplichtingen eromheen.

De 11 geselecteerde verplichtingen met reductievoorstellen

Voor elf verplichtingen heeft het onderzoeksbureau in opdracht van AWVN concrete voorstellen voor een betere uitvoerbaarheid uitgewerkt. Dat zijn:

1. Schijnzelfstandigheid voorkomen 
2. Mensen met een arbeidsbeperking in dienst nemen 
3. Addministratie Werkostenregeling (WKR-administratie)  
4. De expatregeling 
5. Re-integratie zieke werknemers 
6. Betaald ouderschapsverlof 
7. Begeleiden disfunctionerende werknemers 
8. Ontslag via kantonrechter 
9. Ontslag bij langdurige arbeidsongeschiktheid
10. Richtlijn Loontransparantie
11. Rapportage werkgebonden mobiliteit 

Instroom: meer zekerheid over zzp’ers en arbeidsbeperking

Voor het voorkomen van schijnzelfstandigheid stelt Sira voor een onafhankelijke toetsingscommissie in te richten, naar Belgisch voorbeeld, die vooraf een bindend oordeel geeft over de aard van een arbeidsrelatie. Ook herintroductie van (verbeterde) modelovereenkomsten kan werkgevers meer zekerheid bieden. 

• Lees ook: Stand van zaken voor de zomer: Hoe zit het met het zzp-dossier?

Voor het in dienst nemen van mensen met een arbeidsbeperking is de belangrijkste aanbeveling een landelijke, uniforme procedure: nu verschilt de werkwijze per gemeente, wat vooral middelgrote werkgevers met meerdere vestigingen onnodig veel administratie oplevert.

Administratie en belastingen: duidelijkheid en digitalisering

Bij de werkkostenregeling (WKR) pleit Sira voor een scherpere afbakening van wat wel en niet onder gerichte vrijstellingen valt, bijvoorbeeld via een limitatieve lijst, om interpretatieverschillen te voorkomen. 

Voor de expatregeling – door werkgevers zelf een ‘jojo-regeling’ genoemd vanwege de vele wijzigingen – wordt onder meer voorgesteld de beschikking automatisch toe te kennen (met controle achteraf) en het aanvraagproces te digitaliseren en te koppelen aan gegevens die de Belastingdienst al heeft.

Verzuim, verlof en disfunctioneren: minder onzekerheid

Bij de re-integratie van zieke werknemers zorgt vooral de onzekerheid over de beoordeling door het UWV voor regeldruk. Een aangekondigd wetsvoorstel moet het advies van de bedrijfsarts over de belastbaarheid leidend maken bij die toets, wat het risico op een loonsanctie beperkt. 

• Lees ook: Advies bedrijfsarts wordt leidend bij re-integratietoets zieke werknemer – HRMorgen.nl

Voor betaald ouderschapsverlof wordt gekeken naar het Zweedse model. Daarin dient de werknemer zelf rechtstreeks een aanvraag in bij de uitkeringsinstantie. Volgens het onderzoek maakt het omslachtige aanvraagproces deze regeling nu slecht werkbaar voor Nederlandse werkgevers.

En voor het begeleiden van disfunctionerende werknemers pleit Sira voor duidelijkere richtlijnen over wanneer een verbetertraject ‘voldoende’ is, geïnspireerd op het Duitse waarschuwingssysteem (Abmahnung).

Ontslag en rapportages: proportionaliteit als sleutelwoord

Voor ontslag via de kantonrechter en bij langdurige arbeidsongeschiktheid noemt het rapport onder andere het beperken van de stapeling van financiële vergoedingen en – geïnspireerd op Zwitserland – de mogelijkheid tot eenzijdige beëindiging met toetsing achteraf. 

Bij de rapportageplicht werkgebonden personenmobiliteit en de nieuwe richtlijn loontransparantie draait het vooral om proportionaliteit: vraag werkgevers om actieplannen in plaats van exacte kilometers, verlaag de rapportagefrequentie voor kleinere loonverschillen, en bied een gestandaardiseerd formulier aan in plaats van maatwerk per organisatie.

• Lees ook: Bedrijven moeten op 1 januari 2027 transparant zijn over salarissen. Checklist: ben jij er klaar voor?

Hoe reageert AWVN?

AWVN onderschrijft het merendeel van de aanbevelingen.  De werkgeversvereniging roept beleidsmakers op om het versimpelen en verduidelijken van bestaande procedures – zoals rond de expatregeling, de WKR en loontransparantie – direct in gang te zetten.

Voor twee aanbevelingen trekt de werkgeversvereniging nadrukkelijk een streep.  Het gaat om voorstellen die het eenzijdig beëindigen van de arbeidsovereenkomst vergemakkelijken bij langdurige arbeidsongeschiktheid of om andere redenen. Hoewel bedrijfseconomisch beslist zinvol, vindt AWVN dat wijzigingen in het ontslagrecht altijd eerst moeten worden besproken met sociale partners en adviesorganen zoals de Stichting van de Arbeid en de SER.

Wat betekent dit voor HR?

Veel van de voorgestelde maatregelen vergen wetswijziging en dus tijd. Maar de kern van de boodschap is helder: regeldruk verminderen hoeft niet te betekenen dat doelen zoals bescherming van werknemers of gelijke beloning worden losgelaten. Het gaat vooral om eenvoudiger, eenduidiger en voorspelbaarder uitvoerbare regels. 

Voor HR-professionals is het rapport daarmee ook een handig instrument om binnen de eigen organisatie te onderbouwen waar de knelpunten in de praktijk daadwerkelijk zitten.

Meer lezen?

Het rapport Regeldruk en het werkgeversklimaat (Sira Consulting, in opdracht van AWVN) onderzoekt hoeveel regeldruk een middelgrote werkgever (250 werknemers, februari industrieel, internationaal actief) ondervindt van verplichte werkgeversverplichtingen. Het gaat hierbij niet om ondernemersverplichtingen zoals belastingaangifte, en niet om sectorspecifieke regels.

De AWVN-brochure Regeldrukreductie, het kan wél! is de publieksversie/oproep die op dit onderzoek is gebaseerd.