Joris de Vreede (HeadFirst Group) maakte razendsnel twee AI-tools: wat doet goedkope AI met onze banen?

Dat AI een flinke impact heeft op de arbeidsmarkt staat vast. Maar niemand weet nog wat de precieze gevolgen zullen zijn voor de toekomst van onze banen. Wel zien we de eerste signalen van veranderingen, bijvoorbeeld de invloed van generatieve AI op startersbanen van jonge hoogopgeleiden. 

Ook weten we inmiddels hoe werknemers hier zelf over denken. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) becijferde dat 41 procent van de mensen met betaald werk denkt dat hun werkzaamheden deels kunnen worden vervangen door AI. 4 procent verwacht zelfs dat kunstmatige intelligentie hun werk helemaal kan overnemen. En zoals dat gaat met nieuwe technologie, is de inzet van AI voor veel bedrijven en organisaties nu nog relatief duur. Maar wat gebeurt er met banen als AI heel veel goedkoper wordt? 

Knutselen met vibe coding 

Met die vraag in zijn achterhoofd begon Joris de Vreede wat te knutselen in zijn vrije tijd. Deels uit interesse en zijn achtergrond in economie en technologie, bouwde hij in mum van tijd twee AI-tools. “Ik was al jaren intensief met AI bezig en wilde zelf ervaren hoe snel je ermee kunt bouwen”, zegt hij. 

De Vreede is productmanager van het AI-gedreven platform Striive, dat onder meer  zzp’ers en professionals in dienst van detacheerders matcht met opdrachtgevers. Hij  zette de twee AI-tools in één nacht in elkaar met behulp van vibe-coding, een relatief nieuwe manier van programmeren. Daarbij hoef je niet meer zelf een code te schrijven, maar vraag je via een instructie (ook wel: prompt) in gewone mensentaal aan AI om een code voor je te maken. 

Dit is echt andere koek, had De Vreede al snel door. “Ik gebruikte vibe code al langer, zo’n 18 maanden, voordat de term bestond. Ik was hier dus zeker niet onbekend mee. Maar dit was wel een van de eerste van een agent fleet, die met 10 à 20 zogenoemde parallelle coding agents werkt. Dat ging erg snel. Ik was eigenlijk ‘flabbergasted’ hoe snel AI al was en wat je er allemaal in korte tijd mee kunt bouwen.” 

• Lees ook: vormt AI een bedreiging voor banen van jonge hoogopgeleiden?

Beroepen bedreigd door AI

De eerste AI-tool die daaruit voortkwam, analyseert hoe sterk en in welke mate beroepen worden blootgesteld aan AI. Daarbij maakt De Vreede gebruik van open arbeidsmarktdata van het CBS, zoals groeiverwachtingen per beroep of functie. Hij zag daarin een opvallend patroon. “Het CBS verwacht bijvoorbeeld voor data-analisten een enorme groei – zo’n + 10 procent – maar juist AI is daar ontzettend goed in. Dat gaat wel een behoorlijke impact hebben op die beroepsgroep.” 

De tool is gebaseerd op het werk van prominent AI-onderzoeker Andrej Karpathy, die iets soortgelijks deed voor de Amerikaanse banenmarkt. De Vreede laat zien dat de tool allerlei beroepen in kleuren visualiseert. “Hoe roder de kleur, hoe groter de blootstelling aan AI. Hoe groener, hoe minder je, op individueel niveau, iets van AI te duchten hebt.” 

En belangrijk, met het oog op de nabije toekomst: de tool laat ook zien hoe deze blootstelling toeneemt, naarmate AI goedkoper en krachtiger wordt. De Vreede: “Veel beroepen lijken nu nog ‘veilig’, gewoonweg omdat het nu nog te duur of te beperkt is om bepaalde taken te automatiseren. Terwijl, en dat hebben misschien ook veel HR-afdelingen nog niet door, AI wel op het punt staat deze beroepen te raken. Dus: zodra de kosten van AI dalen, wordt automatisering economisch aantrekkelijker en schuiven meer beroepen richting hogere blootstelling.” 

De Vreede gebruikt hiervoor de term cost frontier. Op dit moment zitten we op een punt waar alleen bepaalde toepassingen rendabel zijn, legt hij uit. Maar die grens verschuift snel. “Wat een jaar geleden nog honderd keer zo duur was, is nu betaalbaar, en over een jaar nog goedkoper. Daardoor worden steeds meer taken en beroepen interessant om (deels) te automatiseren.” 

Beroepen voor en na AI

‘Zijn’ tweede tool gaat wat meer de diepte in. De aandacht verschuift van enkel blootstelling aan AI naar de toekomst van skills en vaardigheden, precies volgens de filosofie van HeadFirst Group, waarin deze factoren bij het selectieproces van kandidaten een grote rol wordt toegedicht. 

De Vreede maakte hierbij gebruik van meer dan 3.000 beroepen en 14.000 skills volgens de ISCO-classificatie. Dat is een internationale classificatie van beroepen ingedeeld op basis van niveau en welke specifieke vaardigheden je nodig hebt om deze beroepen te kunnen uitoefenen.

“Met behulp van AI liet ik die skills vervolgens beoordelen op automatisering – dus wat kan AI overnemen – en op de augmented kant: wat kan een professional juist beter doen mét AI?”, aldus De Vreede. 

De tool toonde vervolgens hoe een beroep er voor en na AI uitziet. Dus hoe je werkweek verandert, welke taken er verdwijnen of minder tijd kosten en waar de nieuwe waarde ontstaat. Hij geeft een voorbeeld om dit patroon te verduidelijken. “Mensen die vroeger niet goed konden schrijven, krijgen nu hele coherente teksten uit hun handen. En dan wordt dat een manier om zich opeens wel goed te kunnen uitdrukken.” 

• Lees ook: Medewerkers aan boord houden? Focus op het trainen en ontwikkelen van skills

Geen harde wetenschap

Het gaat hier niet om tools met voorspellende waarde, benadrukt De Vreede. “Het geeft vooral inzicht in wat er gebeurt als AI veel goedkoper wordt. Dat is handig voor werknemers zelf, maar ook voor een HR-afdeling die mensen wil werven of inhuren. Welke competenties en vaardigheden kan ik goed gebruiken?” 

Voor de Vreede laat deze nieuwe ontwikkeling rond vibe coding tevens zien hoe AI voor een revolutie kan zorgen binnen teams. “Waar je vroeger met complete teams maandenlang naar een oplossing aan het zoeken was, heb je die nu al vaak in weken of zelfs dagen.” 

Hij ziet dat AI het vooral makkelijker maakt om prototypes, applicaties en analyses snel te realiseren, zelfs door mensen zonder klassieke technische achtergrond. Daarmee speel je mensen vrij voor andere taken. Mensen die toezien op wat algoritmes allemaal fabriceren. 

“AI maakt soms ernstige fouten die pas laat zichtbaar worden. Gebruikers blijven altijd verantwoordelijk voor de output, en dus zal je steeds meer reviewers en controleurs nodig hebben.” 

Ook ziet hij dat er andere functies bijkomen. Mensen die nieuwe controlerende systemen opzetten, zoals de AI-Productmanager, de AI-engineer en de AI-marketeer. “AI werkt, zolang je mensen zelf maar in control laat zijn.” 

HR moet aan de slag

Verregaande AI-toepassingen als vibe coding zijn, wat De Vreede betreft, geen magische oplossingen. “Je moet AI behandelen als een (zeer slimme) junior of medior collega, met duidelijke instructies, begeleiding en checks,” zegt hij. “Veel taken worden geautomatiseerd, maar andere taken worden juist versterkt.” 

Uit de recente CBS-cijfers blijkt ook dat al 43 procent van de werknemers AI inzet bij hun werkzaamheden. Kunstmatige intelligentie is dus al je assistent op de werkvloer, ook willen veel mensen dat wellicht niet zo benoemen. Want: te confronterend. Volgens De Vreede moeten we zeker geen angst hebben voor AI. We moeten ons aanpassen door middel van bijscholing, ons herschikken in onze nieuwe rol én dus waarderen dat er tal van nieuwe functies bijkomen waar we tien jaar geleden nog niet over hadden nagedacht. 

• Lees ook: Medewerkers moeten andere skills ontwikkelen door AI

Hij roemt nadrukkelijk de flexibele krachten. “Ik zie dat veel professionals zich al aanpassen aan de nieuwe realiteit. Ze kunnen niet anders, want als je niet innoveert en meekomt, komt er ook geen geld binnen. Zij verdwijnen ook niet, nee, hun taken veranderen.”

Meer kijken naar skills

En wat moeten HR-afdelingen doen? Daar is De Vreede vrij stellig over: veel HR-afdelingen zijn nu nog nauwelijks bezig met de impact van AI.  Maar afwachten is geen optie. Er komen tal van prangende vragen op hen af: moeten we talent anders gaan inzetten en hebben we misschien wel andersoortig talent nodig? Moeten we mensen laten bijscholen in plaats van hen te vervangen. En: hebben we eigenlijk wel de juiste mensen in huis? De Vreede: “We moeten meer kijken naar vaardigheden en skills, daarop sturen. Dat is een uitgelezen taak voor HR-medewerkers.”