‘Ontziemaatregelen’ te vaak ingezet, vindt AWVN

Zeventig procent van de werkgevers verwacht de komende vijf jaar een groei in het beroep op maatregelen die bedoeld zijn om oudere werknemers te ontzien. Dergelijke ‘ontziemaatregelen’ – zoals extra verlofdagen, generatiepactregelingen en roosteraanpassingen – zijn bedoeld als laatste optie, voor als medewerkers het werk niet volhouden. Maar omdat de regelingen breder worden ingezet en alternatieve maatregelen niet voldoende uit de verf komen, dreigt het beroep overmatig te worden. Dit is kostbaar en niet in lijn met de grote behoefte aan personeel, vindt AWVN.

Dat stelt de werkgeversvereniging op grond van een onderzoek onder de eigen leden. Werkgevers geven aan dat een veroudering van het werknemersbestand de hoofdreden is voor een toename in het gebruik van generieke ‘ontziemaatregelen’. De stijgende personele kosten die hiervan het gevolg zijn, komen bovenop de loonkostenstijging die bedrijven de afgelopen jaren doormaakten.

Ontziemaatregelen bijna overal toegepast

Uit het onderzoek van AWVN blijkt dat zogenoemde ‘ontziemaatregelen’ bijna overal op de werkvloer worden toegepast. Bijna 90 procent van de ondervraagde werkgevers past generieke ontziemaatregelen toe voor oudere werknemers. De zogenoemde 80/90/100-regeling wordt door 60 procent van de werkgevers aangeboden, extra verlof voor ouderen door 55 procent en een RVU-regeling door 45 procent.

Onder werknemers is vooral extra verlof een populaire ontziemaatregel: 84 procent van de doelgroep die extra verlof krijgt aangeboden, maakt er gebruik van. Van de 80/90/100-maatregel maakt 33 procent gebruik en van een RVU-regeling 24 procent.

Effecten van ontziemaatregelen

Over de effectiviteit van de ontziemaatregelen zijn werkgevers positief. De maatregelen dragen eraan bij dat oudere medewerkers die het reguliere werk niet volhouden, niet voortijdig uitvallen. Vooral over het aanpassen van roosters (70 procent) en de 80/90/100-regeling (66 procent) zijn de werkgevers in dat verband positief.

Een probleem is echter ook een aantal zeer negatieve effecten van de grote schaal waarop generieke ontziemaatregelen worden toegepast. De maatregelen leiden er vooral toe dat oudere werknemers minder werken en eerder uittreden. Dat wringt met de maatschappelijke wens om in een blijvend krappe arbeidsmarkt langer doorwerken te stimuleren. 

Verder is een belangrijk effect dat ‘ontziemaatregelen’ gepaard gaan met een groter beroep op de overige werknemers. Die moeten bijvoorbeeld extra nachtdiensten draaien omdat ouderen dat juist niet hoeven.

Meer focus op duurzame inzetbaarheid 

Op grond van deze negatieve effecten en twijfels over financiële houdbaarheid in de nabije toekomst, stelt AWVN dat toepassing van ouderenbeleid veel meer gericht moet worden op de individuele situatie van een werknemer. Vooral moet volgens de werkgeversvereniging maximaal worden ingezet op duurzame inzetbaarheid: werknemers moeten gedurende hun loopbaan door scholing en ontwikkeling worden voorbereid op een gezonde oudere dag als werkende.

Aan het AWVN-ledenonderzoek over de RVU en ontziemaatregelen namen 148 werkgevers deel. Zij vormen een goede afspiegeling van het Nederlandse bedrijfsleven met een lichte oververtegenwoordiging van de industrie.