Krapte in zorgsector wordt groter, in ict daalt krapte op arbeidsmarkt

We hebben al een tijd te maken met krapte op de arbeidsmarkt, maar niet in alle beroepsgroepen is die krapte even groot. Zo is het bekend dat in de zorg en in technische beroepen grote tekorten bestaan, terwijl er onder reisbegeleiders geen sprake is van krapte.

Voor sommige beroepsgroepen zal die krapte nog groter worden, terwijl voor andere beroepsgroepen de arbeidsmarkt iets minder krap wordt. UWV maakte een prognose van de ontwikkeling van de krapte op de arbeidsmarkt naar beroep, op basis van eigen gegevens en onderzoek van het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA).

Wanneer je als HR-professional aan de slag wilt met een strategische personeelsplanning, is het van belang om te weten in welke beroepsgroepen krapte bestaat. Als het lastig is om nieuwe werknemers te vinden, zul je manieren moeten vinden om dit op te lossen, zodat er geen nijpende situaties ontstaan.

• Lees ook: Strategische personeelsplanning: de kunst van het vooruitdenken

Ict-beroepen

We beginnen met het goede nieuws. In het vierde kwartaal van 2024 hadden alle onderzochte beroepsgroepen binnen de ict-beroepen te maken met een zeer krappe arbeidsmarkt. De verwachting is dat de markt tot 2030 voor deze groepen (iets) minder krap zal worden. Dit komt vooral door de lage vervangingsvraag. Er zijn dus weinig werknemers die vervangen moeten worden door pensionering of vanwege een andere reden waarom zij de arbeidsmarkt verlaten.

Daarnaast is bij gebruikersondersteuning ict sprake van banenverlies. Uit meer recente cijfers van de UWV Spanningsindicator (derde kwartaal 2025) blijkt dan ook dat de arbeidsmarkt voor gebruiksondersteuning ict niet langer als ‘zeer krap’ maar als ‘krap’ wordt bestempeld. 

• Lees ook: Krapte arbeidsmarkt neemt af: minder vacatures dan werklozen

Technische beroepen

In het rapport van UWV worden onder technische beroepen diverse ambachtslieden verstaan. Het gaat om (elektrotechnisch) ingenieurs, diverse monteurs, elektriciens en loodgieters, maar ook om bakkers en slagers. Van de 24 onderscheiden technische beroepsgroepen, geldt voor zestien een zeker krappe arbeidsmarkt en voor zeven een krappe arbeidsmarkt. Alleen voor hulpkrachten bouw en industrie is er geen sprake van krapte op de arbeidsmarkt. 

• Lees ook: Krappe arbeidsmarkt dwingt technieksector tot andere kijk op vakmanschap

Bij de meeste beroepsgroepen zal de arbeidsmarkt verder verkrappen (twaalf keer) en soms (zeven keer) blijft de krapte ongeveer gelijk. Bij vijf beroepsgroepen zal de huidige krapte naar verwachting afnemen. Dit geldt voor lassers en plaatwerkers, metaalbewerkers en constructiewerkers, biologen en natuurwetenschappers, architecten en schilders en metaalspuiters. Dit komt vooral doordat de werkgelegenheid niet groeit, er komen niet meer banen bij.

Zorg- en welzijnsberoepen

In Nederland werkt één op de zeven werkenden in een zorg- of welzijnsberoep. In deze groep worden twaalf beroepsgroepen onderscheiden. Voor elf van deze beroepsgroepen geldt dat de arbeidsmarkt in het vierde kwartaal van 2024 zeer krap was, voor de laatste groep geldt dat deze krap te noemen was. 

De meest krappe beroepsgroep is die van gespecialiseerd verpleegkundigen. Voor deze laatste groep is de verwachting dat de markt tot 2030 (iets) minder krap wordt. Hetzelfde geldt voor medisch praktijkassistenten, psychologen en sociologen, sociaal werkers, groeps- en woonbegeleiders en maatschappelijk werkers. Voor mbo-verpleegkundigen, laboranten, fysiotherapeuten, medisch vakspecialisten en artsen is de verwachting juist dat de arbeidsmarkt nog krapper wordt.

Onderwijs

We hebben allemaal verhalen gehoord over klassen die naar huis werden gestuurd, omdat er geen leerkracht beschikbaar was. De verwachting is dat de arbeidsmarkt voor leerkrachten in het basisonderwijs krap blijft. Dit komt door een hoge vervangingsvraag. Naar verwachting moeten tot 2030 43.300 leerkrachten in het basisonderwijs worden vervangen vanwege pensionering, arbeidsongeschiktheid, zorgtaken of verandering van beroepsgroep. Afgezet tegen het aantal werkenden in deze groep is dat gemiddeld 4,4 procent per jaar. Gemiddeld voor alle beroepen ligt dit percentage op 2,8 procent.

Ook voor docenten algemene vakken op het secundair onderwijs geldt een zeer krappe arbeidsmarkt. Voor deze groep geldt dat de arbeidsmarkt naar verwachting nog krapper wordt. Bij overige docenten en onderwijskundigen zal de markt naar verwachting (iets) minder krap worden. De oorzaak hiervoor ligt vooral in het verwachte banenverlies voor deze groepen. 

Voor docenten in het hoger onderwijs en hoogleraren zal de arbeidsmarkt ook (iets) minder krap worden. De oorzaak hiervoor moet echter gezocht worden in de hoge arbeidsmarktinstroom. 

Kinderopvang

Pedagogisch medewerkers in de kinderopvang hadden in het laatste kwartaal van 2024 te maken met een krappe arbeidsmarkt. Hoewel voor deze beroepsgroep een lage vervangingsvraag geldt, blijft de krapte. Dit komt door de hoge uitbreidingsvraag van gemiddeld 1,6 procent per jaar, er komen dus meer banen in de kinderopvang. 

Schoonmakers

Bij de dienstverlenende beroepen zien we een grote krapte onder de schoonmakers, die naar verwachting nog groter zal worden. Dit komt door een combinatie van een hoge uitbreidingsvraag en een hoge vervangingsvraag. 

Transport en logistiek

In Nederland werken ongeveer 649.000 mensen in een transport- of logistiek beroep. De grootste beroepsgroep hierbij is die van laders, lossers en vakkenvullers (ruim 300.000 werkenden). Deze groep is echter niet in het rapport van UWV opgenomen, omdat hiervoor geen UWV Spanningsindicator wordt berekend. 

De beroepsgroepen die wel zijn opgenomen zijn: vrachtwagenchauffeurs, dekofficieren en piloten, buschauffeurs en trambestuurders, bedieners van mobiele machines en chauffeurs van auto’s, taxi’s en bestelwagens. 

Voor de eerste drie groepen geldt een zeer krappe arbeidsmarkt die naar verwachting nog krapper wordt. Voor de laatste twee groepen geldt een krappe arbeidsmarkt, die naar verwachting ook krapper wordt. Voor de beroepsgroep buschauffeurs en trambestuurders geldt een hoge vervangingsvraag, namelijk van 7 procent per jaar. 

Regionaal

In 2024 hadden tien van de twaalf provincies te maken met een krappe arbeidsmarkt. In Utrecht en Zeeland was sprake van een zeer krappe arbeidsmarkt. De provincie Groningen had in 2024 de minst krappe arbeidsmarkt van alle twaalf provincies. Omdat overal sprake is van krapte, is geografische mobiliteit geen oplossing voor de problemen wegens krapte. 

• Lees ook: UWV brengt arbeidsmarkt van nu en van toekomst in beeld voor alle regio’s – HRMorgen.nl